تفاوت اوتیسم و موتیسم در چیست؟
بسیاری از والدین هنگامی که با تأخیر در گفتار، سکوت کودک یا مشکلات ارتباطی او مواجه میشوند این پرسش را مطرح میکنند که تفاوت اوتیسم و موتیسم چیست؟
این دو اختلال اگرچه ممکن است در ظاهر شباهتهایی با یکدیگر داشته باشند اما از نظر علت بروز، نشانهها، شیوه تشخیص و روشهای درمان تفاوتهای قابل توجهی دارند. آگاهی دقیق از این تفاوتها به خانوادهها کمک میکند تا در مسیر ارزیابی، درمان و توانبخشی کودک تصمیم گیری آگاهانهتر و مؤثرتری داشته باشند. در این مقاله به بررسی تفاوتهای میان اوتیسم و موتیسم میپردازیم.
تفاوتهای اوتیسم و موتیسم در مسیر تشخیص و درمان
تفاوت اصلی میان اوتیسم و موتیسم (لالی انتخابی) در ریشههای پیدایش و نحوه بروز آنها نهفته است. اوتیسم یک اختلال عصبی-رشدی است اما موتیسم عمدتاً ریشه در سطوح بالای اضطراب دارد و کودک در شرایطی که احساس امنیت و آرامش کند، قادر به برقراری ارتباط کلامی است.
تفاوت در علت:
تفاوت میان اوتیسم و موتیسم ریشه در ماهیت اختلال و زمان بروز علائم دارد. اوتیسم به عنوان یک اختلال عصبی-رشدی با تفاوتهایی در ساختار و عملکرد مغز همراه است که معمولاً از سالهای اولیه زندگی قابل مشاهده است و ابعاد گوناگون رشد کودک را تحت تأثیر قرار میدهد.
در مقابل موتیسم به ویژه موتیسم انتخابی بیشتر به عنوان یک اختلال اضطرابی شناخته میشود که میتواند با اضطراب اجتماعی، ترس، تجربیات استرس زای گذشته یا ویژگیهای شخصیتی همچون خجالتی بودن مرتبط باشد. این اختلال معمولاً در موقعیتهای خاصی بروز یافته و منجر به سکوت کودک میگردد در حالی که در محیطهای امن و آشنا توانایی برقراری ارتباط کلامی را دارا میباشد.
تفاوت در مهارت اجتماعی:
یکی از تفاوتهای کلیدی میان اوتیسم و موتیسم در حوزه تعاملات اجتماعی و مهارتهای ارتباطی آشکار میشود. کودکان مبتلا به اوتیسم غالباً در درک نشانههای اجتماعی، تفسیر احساسات دیگران و برقراری ارتباط متقابل با اطرافیان با چالش مواجه هستند که این مشکلات جزئی از ماهیت عصبی-رشدی اختلال اوتیسم محسوب میشود.
کودکانی که دچار موتیسم هستند، ممکن است از لحاظ درک مهارتهای اجتماعی مشکلی نداشته باشند اما به دلیل اضطراب شدید یا ترس در موقعیتهای خاص قادر به ابراز کلامی خود نباشند. به عبارت دیگر اختلال در توانایی صحبت کردن در این کودکان ریشه در اضطراب دارد و نه اختلال در درک و فهم اجتماعی.
تفاوت در گفتار:
در طیف اوتیسم اختلال گفتاری غالباً با تأخیر در شروع سخن گفتن، عدم وجود کلام یا استفاده از الگوهای غیرمتعارف در زبان همراه است که نشان دهنده چالشهای بنیادین در رشد ارتباطی کودک است. کودکان مبتلا به موتیسم عموماً از توانایی کلامی طبیعی برخوردارند. به گونهای که ممکن است در محیطهای امن مانند خانه به شکلی کاملاً روان سخن بگویند اما به دلیل فشارهای روانی و اضطراب در موقعیتهای خاص اجتماعی،به طور ارادی یا غیرارادی دچار سکوت شوند.
برای تشخیص و دریافت خدمات تخصصی در این زمینه مراجعه به بهترین مرکز درمان اوتیسم که از متخصصان مجرب در حوزه اوتیسم و اختلالات ارتباطی بهره میبرد، توصیه میشود.
تفاوت در رفتارهای تکراری:
از دیگر تفاوتهای اصلی میتوان به وجود الگوهای رفتاری خاص اشاره کرد. رفتارهای کلیشهای و تکراری، علایق محدود و حساسیتهای شدید حسی از ویژگیهای شایع در طیف اوتیسم محسوب میشوند که نشان دهنده تفاوت در سیستم پردازش حسی و رفتاری این افراد است. در مقابل این ویژگیها به عنوان بخشی از ماهیت این اختلال معمولاً در کودکان مبتلا به موتیسم مشاهده نمیشود زیرا چالش اصلی در موتیسم فراتر از حوزههای حسی و رفتاری بوده و عمدتاً بر محور اضطراب و محدودیت در برقراری ارتباط کلامی در شرایط خاص متمرکز است.
تفاوت در سن بروز:
زمان بروز نشانهها یکی دیگر از وجوه تفاوت این دو اختلال است. علائم طیف اوتیسم معمولاً در سالهای ابتدایی زندگی و قبل از ۳ سالگی نمایان میشود که نیازمند توجه و مداخله زودهنگام است. کودکانی که موتیسم انتخابی دارند اغلب علائم آن زمانی آشکار میگردد که کودک در موقعیتهای اجتماعی جدید همچون مهدکودک یا مدرسه قرار میگیرد.
به دلیل حساسیتهای موجود در تشخیص و اهمیت مداخله به هنگام، انتخاب بهترین مرکز درمان اوتیسم نقشی حیاتی در تعیین مسیر رشد کودک ایفا میکند. دکتر سیانکی به همراه تیم متخصص و دلسوز خود با بهره گیری از دانش روز و رویکردهای درمانی تخصصی در تمامی مراحل ارزیابی و درمان در کنار شما و فرزندتان خواهند بود تا با دقیقترین رویکرد فرآیند توانبخشی را به سوی موفقیت هدایت کنند.
درمان اوتیسم و موتیسم چه تفاوتی دارد؟
توجه به این نکته بسیار مورد اهمیت است که مسیر درمان اوتیسم و موتیسم انتخابی کاملاً با هم متفاوت است. از آنجایی که ریشه و ماهیت این دو اختلال با یکدیگر فرق دارد نمیتوان از یک نسخه درمانی واحد برای هر دو استفاده کرد. در واقع برنامه ریزی برای توانبخشی کودک باید با نگاهی تخصصی و دقیق بر اساس نیازهای فردی او تعیین شود تا بهترین و مؤثرترین نتیجه برای کودک حاصل گردد.
درمان اوتیسم
درمان اختلالات طیف اوتیسم نیازمند به کار گیری مجموعهای از مداخلات چند جانبه است که شامل گفتاردرمانی برای بهبود توانمندیهای زبانی، کاردرمانی جهت ارتقای مهارتهای حرکتی و پردازش حسی و همچنین رفتاردرمانی برای اصلاح الگوهای رفتاری میشود.
علاوه بر این آموزش مهارتهای اجتماعی، اجرای برنامههای آموزشی ویژه با توجه به نیازهای فردی کودک و در نهایت ایجاد بستری برای حمایت همه جانبه از سوی خانواده و کادر آموزشی مدارس ارکان اصلی فرآیند توانبخشی و بهبود کیفیت زندگی این کودکان را تشکیل میدهند.
درمان موتیسم
رویکردهای درمانی موتیسم عمدتاً بر کاهش اضطراب و تقویت اعتماد به نفس کودک متمرکز است که شامل روان درمانی تخصصی، بهره گیری از تکنیکهای بازی درمانی و به کار گیری اصول رفتاردرمانی شناختی جهت تغییر الگوهای فکری و رفتاری کودک میشود. در این میان ایجاد همکاری مستمر و سازنده میان خانواده و محیط آموزشی به منظور کاهش فشارهای روانی بر کودک از اهمیت ویژهای برخوردار است. همچنین در برخی شرایط خاص مداخلههای دارویی تحت نظارت دقیق پزشک متخصص نیز به عنوان بخشی از فرآیند جامع درمان مورد استفاده قرار میگیرد.
جمع بندی
تفاوت اوتیسم و موتیسم در این است که اوتیسم یک اختلال عصبی-رشدی با تاثیر گسترده بر ارتباط، رفتار و تعامل اجتماعی است در حالی که موتیسم انتخابی بیشتر یک اختلال اضطرابی است که باعث میشود کودک در برخی موقعیتها صحبت نکند. هرچند این دو ممکن است در ظاهر شباهتهایی داشته باشند اما از نظر علت، نشانهها و روش درمان تفاوتهای مهمی دارند. تشخیص دقیق و به موقع میتواند به والدین کمک کند تا بهترین مسیر درمانی را برای کودک خود انتخاب کنند.
